تبلیغات
كورش بزرگ - رازهای داریوش همیشه جاودان است :

خداوند این كشور را از شر دشمن ، خشكسالی و دروغ محفوظ نگه دارد

چهارشنبه 21 تیر 1385

رازهای داریوش همیشه جاودان است :

نویسنده: REZA   طبقه بندی: تاریخی، 


نمایی از بیستون

زمانی كه پرونده بیستون برای جهانی شدن آماده شد و چشم نماینده ایكوموس به تاریخ و طبیعت منطقه خیره ماند، نفسی راحت كشید. با خودش فکر کرد تلاشمان به ثمر نشست.

"ملیحه مهدی‌آبادی"، مدیر پروژه بزرگ بیستون 10 سال پیش با یك پایان نامه دانشجویی فعالیتش را در مجموعه تاریخی بیستون آغاز كرد و تعطیلات نوروز 85 تنها تعطیلاتی بود كه چهار روزش را دور از بیستون گذراند.

 

 اما او هنوز اضطراب هایش پایان نگرفته و تا ثبت جهانی بیستون به عنوان هشتمین شاهكار ایران در میراث جهانی دقیقه شماری می‌كند: «خستگی‌ها كم نبود. بیشتر از هرچیزی ناملایمات و نبود همكاری آزارمان می‌داد. البته كم نبودند كسانی كه حتی از راه دور با یك تلفن و یك تشكر خستگی را از تنمان به در می کردند.»

 

اما او با وجود تمام ناملایمات (برای خواندن ادامه متن بر روی ادامه مطلب کلیلک نمایید )

باز هم برای بیستون ماند: «آنچه مرا بیش هر چیزی تا کنون در این مکان تاریخی نگاه‌داشته، رمز و رازهایی است که‌ است كه این مجموعه دارد. رازهای ناشناخته‌ای كه بیستون در دل خود  پنهان كرده‌‌‌است. افراد بسیاری به من كمك كردند و از این دشت بسیار آموختم.»

 

وقتی درباره كتیبه بیستون حرف می‌زند، محو حرف‌هایش می‌شوی: «كتیبه و آنچه در خودش داشت بیش از هرچیزی گذر از مشکلات را برایم هموار کرد . محو عناصری شدم كه كتیبه را ماندگار و آوازه‌اش را جهانی كرد . آنچه باعث ماندگار و جهانی شدن كتیبه شد تنها رمز گشایی خط میخی آن نیست. کتیبه ، چیزهای پنهان‌تری دارد كه هركس به راحتی نمی‌تواند آن‌ها را دریافت كند.»

 

ساعت‌ها به راز و رمز كتیبه اندیشیده: «شگفت‌انگیز است كه هنرمندان ایران باستان در خلق آثار هنری چه ظرافتی داشته اند و چه حجم‌های زیبایی را پدید می آوردند.»

 

نقشی از خاطره های دور

 

 مرد هنرمند آرام آرام از دل كوه بالا می‌رود تا نقشی از زلف یار را به یادگار بگذارد و جاودانه سازد . اکنون قرن ها از آن زمان می گذرد و نقش خاطره های دور ، پابرجا مانده است.

 

 مدیر پروژه بزرگ بیستون این موضوع را که كتیبه در نقطه ای سخت گذر كنده شده ،شگفت انگیز می خواند:« هنرمند آن دوران مسیری انتخاب کرده كه كسی به آسانی  نتواند به كتیبه نزدیك شود، می خواسته کتیبه بماند تا همیشه . مسیر دسترسی به این اثر آن قدر مشکل است که امروز هم تنها با كمك پله و داربستی كه گذاشته شده می‌توان آن را از نزدیك دید. در غیر این صورت تنها سنگ‌نوردان وصخره‌نوردان با تجهیزات كامل می‌توانند به آن نزدیك شوند. نقش چنان ظریف كنده شده كه فقط می‌توان آن را از فاصله 20 سانتی‌متری دید.»

 

و هنوز نمی‌داند این مردم به چه عشقی چنین نقش‌هایی را ماندگار كرده‌اند: «باید یك اعتقاد مذهبی پشت این همه زیبایی باشد. حجاری‌ها با یك تقدس ویژه نقش شده و شاید بتوان گفت نقش آفرین این صحنه، آن را به خدا سپرده‌است.»

 

صدای تیشه می‌آید و  تو  ناخود آگاه گام برمی‌داری به سوی صدا و می‌روی پای كوه. مردی پا بر گرده سنگ‌ها می‌نهد ، نقشی می‌زند از طره یار. صدای تیشه می‌آید ...

 

 « مهارت هنرمندان در نقش موهای مجعد و كمند داریوش شگفت‌انگیز است. هماهنگی ویژه ای دارد با تاج داریوش كه آن هم با ظرافتی تمام حجاری شده است.»

 

 

  بیستون ، آرام ، مرموز

 

دشت بیستون رازهای بسیار دارد كه هركسی نتوانسته آن را درک کند. بسیاری هم به راحتی از كنار اسرارش گذشته‌اند: « هر یک از آثار مجموعه گویی با تو  سخن می گوید . هركولش که با هركول معروف خارجی فرق می‌كند و یا فرهادش كه امروز قصه كوی و برزن اهالی شده است .»

 

همه چیز از یك پایان نامه دانشجویی شروع شد. آمدن مهدی آبادی به بیستون و ماندنش . آن طور که خود هم می گوید: « سال 70 یا    71  بود كه بحث "آسیب‌شناسی كتیبه داریوش " را به عنوان پروژه کارشناسی ،انتخاب كردم.  پایان نامه را نوشتم و آن را به مهندس شیرازی كه آن روزها معاونت اجرایی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را بر عهده داشت سپردم.  خوشش آمد و قرار شد در كرمانشاه روی كتیبه كار كنم. همان زمان درخواست كار دادم. همزمان در دانشگاه اصفهان هم قبول شدم. مهندس شیرازی برای این که بتوانم به بیستون بروم ، قبول كرد در هفته دو روز را اصفهان باشم و بقیه روزهای هفته در كرمانشاه روی كتیبه مطالعه كنم.»

 

دسترسی به كتیبه آسان نبود اما  پیشنهاد  احداث داربست فلزی برای  رسیدن به كتیبه که در پایان نامه دوره کارشناسی او آمده بود و نیز دیگر پیشنهادهایش از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری پذیرفته شد و کار را آسان کرد: « كمیته راهبردی با پیشنهادها موافقت كرد. چند ماهه نخست مسئولیت پروژه را به دكتر وطن‌دوست محول كردند. بعدها در سال 77  به عنوان كارشناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری انتخاب شدم و سال 80 پس از آن که بیستون به همراه طاق‌بستان پروژه ملی شد به عنوان مسئول پروژه در بیستون مستقر شدم.»

 

 همان سال پایگاه میراث فرهنگی در بیستون تشكیل می شود و به دنبال آن دستی بر سر و روی ساختمان قدیمی مدرسه و بنای اداره ثبت و مرکز تلگراف بیستون می کشند و اسمش را می گذارند خانه پژوهشگران: «ساختمان در حد وسع و امكانات موجود تجهیز و گروه در آن مستقر شد.»

                    

همان زمان مطالعات زمین‌شناسی روی كتیبه و فتوگرامتری آن شروع می‌شود: « تمامی مطالعات انجام گرفته جمع آوری شد اما باز هم بسیاری از مدارك كم بود. در بیستون نقشه كاملی نداشتیم. عرصه مجموعه هم تعیین نشده بود. اما مطالعات را آغاز با جمع‌آوری مطالعات پیشین حریم مجموعه را مشخص كردیم.»

 

« تا آن زمان تنها چهار اثر بیستون در فهرست ملی به ثبت رسیده بود. كاروانسرای صفوی بیستون، كتیبه، پل صفوی و محله برق قدیم كه هیچ وقت هم نقشه‌اش پیدا نشد. سنگ بلاش، فرهاد تراش، نقش گودرز و بسیاری دیگر که هیچكدام به ثبت نرسیده بودند. نظارت بر این آثار به عهده ما گذاشته شد و ما هم پرونده ثبت آن‌ها را آماده کردیم.»

 

بیستون در انتظار رخ نمایی

تا پیش از كاوش‌های باستان‌شناسی هیات ایرانی، بیستون تنها در سال 1963 از سوی باستان شناسان آلمانی مورد بررسی و شناسایی قرار گرفته بود . بعد ها اما "دكتر مهدی رهبر"درسال 56   به کاوش در منطقه پرداخت: « سر انجام بعد از 22 سال كارگاه بیستون فعالیت خود را آغاز کرد . ابتدا گمانه‌هایی در حاشیه سراب بیستون زده شد که جاده تاریخی سراب بیستون تا دوره صفوی را مشخص کرد. همان موقع به این نتیجه رسیدیم اگر بخواهیم سایت را با هویت میراثی، ماندگار سازیم، باید عوامل آسیب‌رسان را از بین ببریم.»

 

 در آن زمان جاده احداث شده ای که درست از كنار آثار می گذشت مشکلاتی را برای بیستون ایجاد کرده بود:« لرزش های ناشی از عبور و مرور وسائط نقلیه و نیز آلاینده های ناشی از سوخت مصرفی آن ها موجب فروریختن سنگ روی آثار و تاثیر منفی روی آن ها شده بود . به همین دلیل با همكاری استانداری ، این جاده در سال 80 برچیده شد.»

 

مهدی آبادی از مرمت پل تاریخی در آن منطقه به عنوان یکی دیگر از فعالیت های انجام شده یاد می کند :« كاوش‌ها نشان داد پل معروف به صفوی، پلی متعلق به دوران ساسانی است که در دوره ایلخانی تاق آن آجری می شود. بعدها و در دوره تیموریان زلزله ای شدید آن را ویران می‌كند. سپس در دوره صفوی  پوسته ظاهری پل دوباره مرمت و به همین دلیل به نام پل صفوی معروف می‌شود . این پل  در دوره قاجار و پهلوی هم مرمت شده است و در این دوره نیز ما یک بار دیگر آن را به طور اضطراری مرمت كردیم.»

 

پایگاه بیستون سپس مرمت پل خسرو را در پیش می‌گیرد.  پلی ساسانی كه امروز یك پل فلزی روی آن نصب شده است: « برای مطالعه دشت بیستون كمیته راهبردی بیستون به یاری پایگاه آمد. شناسایی‌ها نشان داد كه ما با یك دشت بسیار غنی از آثار تاریخی و منابع طبیعی روبرو هستیم. به این نتیجه رسیدیم كه از روش‌های مدرن‌تری كه صدمه ای به آثار نمی رسانند، استفاده كنیم. بنابراین از امكانات و فناوری جدید   مثل ژئوفیزیك بهره گرفته شد.»

 

تخریب‌ها در دشت بیستون و مجموعه آثار زیاد بود. قاچاقچیان سر هوكول را كنده بودند و هنگام كندن نقش بلاش، سنگ بلاش را به پایین انداخته بودند: «تمام آثار صدمه دیده را مرمت كردیم هم سر هركول را و هم سنگ بلاش را. همچنین مطالعات در این محدوده به كشف بندهای بسیاری زیادی روی رودخانه گامسیاب منجر شد و این مطالعات نشان داد   ما با یك شبكه بسیار غنی آبیاری در دوره ساسانی روبروهستیم.»

 

پیشتر برای مطالعه روی كتیبه یك داربست زده شد بود كه مانع دید گردشگران می‌شد: «بنابراین پله‌ را جایگزین داربست کردیم و پس از آن مطالعات جدید برای مرمت و پایداری كتیبه در برابر عوامل آسیب‌رسان از جمله زلزله شروع شد.»

 

در همین زمان است كه مسئله ثبت جهانی بیستون مطرح می‌شود و تمامی فعالیت‌ها با نگاه به قضییه جهانی شدن آن صورت می گیرد:«خوشبختانه تا الان موفق بوده‌ایم. در كنار این فعالیت‌ها، اقدام به معرفی آثار هم کردیم كه البته در  شان مجموعه نیست و باید فعالیت‌های بیشتری در این زمینه صورت گیرد.»

 

فعالیت های انجام شده در این زمینه به گفته مدیر پروژه بزرگ بیستون به تهیه عكس‌های هوایی و جمع آوری اطلاعات موجود از مجموعه بیستون و  تشكیل یك مركز اسناد منجر شد.

 

مهدی آبادی نقبی به خاطرهایش می‌زند. خوب و بد، شیرین و تلخ:‌«بیشترین تلاش‌ها در راستای معرفی ارزش تاریخی بیستون انجام شد و البته همین موضوع شرایط را دشوار می‌كرد. گاهی مسئولان طرح هایی ارائه می کردند كه هویت بكر و تاریخی مجموعه را به خطر می‌انداخت. یا مردم مثلا انتظار داشتند به آن‌ها اجازه داده شود در این مجموعه مغازه دایر كنند. نهادهای دولتی فضای طبیعی بیستون را به شكل یك پارك امروزی می‌دیدند. چالش ها دراین زمینه زیاد بود. اما  تلاش می‌كردیم كمترین دخل و تصرف در مجموعه به وجود آید تا هویت تاریخی وباستانی بیستون مخدوش نشود.»

 

اما زیبایی بیستون فراموشی ناشدنی است: «بیستون باعث شد با انسان‌هایی بسیار والا آشنا شوم. یكی از این افراد دكتر بدرالزمان قریب بود.اگر بیستون نبود من هرگز افتخار آشنایی با او را پیدا نمی‌كردم.»

 

تمامی تلاش‌ها آغاز شد تا زیبایی‌ها و راز و رمز‌های بیستون بر بلندای تاریخ حك شود و به عنوان هشتمین اثر باستانی ایران در فهرست میراث جهانی جایی گیرد. هنوز هم صدای تیشه از بیستون به گوش می رسد.

لینکدونی

نویسندگان

نظرسنجی

    آیا شما به نتیجه انتخابات اعتقاد دارید ؟



آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :